English French German Italian Portuguese Russian Spanish

جريانهاي الكتريكي و ايمني بيمار و پرسنل در اتاق عمل

پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۱ ساعت ۱۴:۳۳ مهندس محمد رضا خالدي
چاپ PDF

 

جريانهاي الكتريكي و ايمني بيمار و پرسنل در اتاق عمل

ایمنی یک الزام است

با توجه به اهمیت موضوع حفاظت و ایمنی در برق و در مباحث بیمارستانی و تجهیزات درمانی سه سوال عمده مطرح می شود:

1)چگونه می توان از سوختگی های ناشی از نشتی جریان در اتاق عمل جلوگیری کرد؟

2)استاندارد های بین المللی در خصوص سیستم های ارت بیمارستانی چه شیوه هایی را پیشنهاد می کنند؟

 

3) چگونه می توان با آموزش پرسنل را از این خطرات مطلع کرد؟

خطرات ناشی از نشتی جریان و حوادث متعددی که به علت عدم کارایی و یا قطع سیستم ارتینگ در اتاقهای عمل ICU, CCU وNICU بوجود می آید، باعث وارد آمدن شوک الکتریکی به بیماران و یا کارکنانی که با وسایل الکتریکی تماس دارند می شود.

به طور خلاصه خطرات عمده ناشي از جريان هاي الكتريكي در اتاق عمل به شرح ذيل است:

 

خطرات اتاق عمل

‌ در اتاق عمل دو خطر الكتريكي مهم وجود دارد. اولين خطر انفجار گازهاي بيهوشي است كه با جرقه الكتريكي مي تواند آغاز شود. خطر دوم از اتصال مريض به دستگاه و در واقع كيفيت اتصال بيمار به الكترودهاي بازگشتي از واحد الكتروسرجري ناشي مي‌شود.

‌ بيمار در حين عمل جراحي از دو ناحيه به ژنراتور واحد الكتروسرجيكال متصل مي‌شود. در اولين نقطه، جريان از طريق سطح كوچك الكترود به بدن بيمار وارد مي‌شود. در نقطه دوم جريان از طريق الكترودهاي با سطح مقطع بزرگ از بدن بيمار خارج  مي‌شود. نقطه دوم، سرد است و شدت جريان پاييني در اين نقطه وجود دارد. بيمار توسط يك سطح تماسي بزرگ (صفحه فلزي با مقاومت كم) در سيم هاي بازگشتي به واحد الكتروسرجيكال حفاظت مي شود.  ‌

‌ تماس  هاي رسانا، نواحي كوچكي هستند كه مي توانند در صفحه فلزي     (Plate) توليد آتش سوزي كنند. زمين شدن اتفاقي بيمار در نقاط ديگر نيز مي تواند توليد آتش‌سوزي كند.

اگر چه بيشتر گازهاي بيهوشي كه در اتاق عمل استفاده مي شود، كاملا پايدار هستند، اما بايد از شارژ الكتريكي و انفجار گازها جلوگيري شود.  براي جلوگيري از اين خطرات، تمام پرسنل و تمام تجهيزات در داخل اتاق عمل بايد به زمين متصل شوند. كف اتاق عمل، رساناي الكتريكي است و به زمين متصل شده است. تمام تجهيزات اتاق عمل بايد مسير رسانايي به كف اتاق عمل داشته باشند. تمام پرسنل بايد كفش‌هايي را بپوشند كه نوار رسانايي در تماس با پاهايشان داشته باشد. گان ها و كتان هاي جراحي بايستي از پارچه هاي رسانا باشند. اين احتياط ها، از شارژ شدن ناشي از تراكم و جمع‌شدن جلوگيري مي كند و همچنين احتمال دشارژ الكتريكي را كمتر مي كنند.  ‌

‌پريزهاي الكتريكي در اتاق عمل از سطح زمين بالاتر هستند. چرا كه گازهاي بيهوشي سنگين تر از هوا هستند و اين كار از تراكم گازها در نزديكي پريزهاي الكتريكي جلوگيري مي كند و به دليل آن كه در واحد الكتروسرجيكال ولتاژهاي الكتريكي بزرگي ايجاد مي شود، با بالا نگه داشتن پريزهاي الكتريكي از سطح زمين، از انفجار گازهاي بيهوشي جلوگيري مي شود.

‌ پرستاران و كاركنان اتاق عمل بايد با آگاه بودن از موقعيت هايي كه مي تواند توليد خطر كند و بازرسي هاي مرتب تجهيزات ، حفاظت الكتريكي را بالاتر برند.

‌ اين كار مي تواند با كنترل كردن تمام سيم ها و پريزها و اتصالات زمين انجام شود. پلاريته و پيوستگي اتصال زمين پريزهاي الكتريكي مي تواند با استفاده  آناليز ورهايي مختلف بررسي شود. جريان هاي نشتي نيز مي تواند با Leakage meter اندازه گيري شود. اين كار با اتصال دو پروب Leakage meter به دستگاه و نقطه زمين انجام مي شود. اندازه گيري، مقدار جريان نشتيرا كه مي تواند وارد بدن شود  نشان  مي دهد.

الكتروفيزيولوژي

‌ الكتروفيزيولوژي تاثيرات جريان الكتريكي بر روي بدن انسان را مطالعه مي كند. وارد شدن جريان الكتريكي به بدن مي تواند سبب انقباضات ماهيچه اي، سوختگي الكتريكي و سوختگي شيميايي شود. هر كدام از اين موارد در سطح آستانه متفاوتي رخ مي‌دهد. گيرنده‌هاي شوك بسته به اين كه پوست سالم يا خيس يا مجروح باشد، تقسيم‌بندي مي شوند. مقاومت پوست اندازه گيري شده از يك دست تا دست ديگر تقريبا 000/‌100 اهم است. سطح بالاي مقاومت فلوي جريان از volt-120 و جريان 2-1 ميلي آمپر را محدود مي كند.

هنگامي  كه پوست خيس باشد يا سطح خراش و آسيب ديده باشد، مقاومت پوست در حدود 1000 اهم كاهش مي يابد و جريان به ارگان‌هاي داخلي مخصوصا قلب دسترسي مستقيم پيدا مي كند. هنگامي كه پوست سالم است جريان در حدود MA1 لازم است تا توسط بدن حس شود. اين مقدار جريان آستانه جريان سنس شده توسط بدن است.

‌فلوي جريان بزرگ تر از MA1، ماكروشوك شناخته مي شود. اين سطح از جريان مي‌تواند نتيجه خطرات تجهيزات بيمارستاني يا ديگر تجهيزات خارج بيمارستان باشد، مانند فرسايش سيم چراغ مطالعه، سيم كشي نادرست سيستم تهويه هوا، خرابي سشوار و ...

‌ آستانه جريان حس شده در بدن انسان MA1است. آستانه جرياني كه مي تواند به بدن ضرر برساند MA10 است. جريان بالاتر از MA10، سبب فلج و رعشه ماهيچه مي شود و مي‌تواند سبب فريز‌ شود يا مانع از آن شود كه فرد شيء الكتريكي مورد نظر را رها كند و باعث ايجاد شوك الكتريكي مي شود. هر چه سطح جريان بالاتر مي رود، فلج و رعشه (Paralysis) به شش ها و قلب كشيده مي شود و باعث ايجاد تداخل در تنفس و آريتمي هاي قلبي مي شود و حتي مي تواند سبب از كار انداختن قلب شود.

‌در جريان هاي بالاتر از MA100، سوختگي شديد بافت ها مي تواند رخ دهد. در سطوح پايين جريان براي مدت زمان زياد مي تواند اثرات مشابه با سطوح بالاي جريان داشته باشد. اغلب پوست بدن بيمار به دليل وارد كردن سوزن يا كاتتر داراي خراش است. در اين حالت جريان الكتريكي مي تواند به راحتي به قلب راه يابد و مقدار خيلي كم جريان مي تواند بر روي ريتم قلبي تاثير گذارد. جريان هاي به كوچكي 180 ميكروآمپر مي تواند سبب فيبريلاسيون قلبي در بيماران آسيب پذير شود. تفاوت مهم بين ميكروشوك و ماكروشوك در تفاوت هاي وسيع آستانه جريان است( يك ميلي آمپر براي ماكروشوك و 10ميكروآمپر براي ميكروشوك.) بيماراني كه در سطوح پايين جريان دچار آسيب مي شوند، بيماران حساس به جريان الكتريكي هستند. تفاوت ديگر ميكروشوك و ماكروشوك در تغييرات بزرگ مقاومت الكتريكي بدن است. افراد با پوست سالم (آن‌ها كه در معرض ماكروشوك هستند) داراي مقاومت 000/‌100 اهم هستند و افراد با پوست زخمي يا خيس ( بخش هايي كه در معرض خطر ميكروشوك هستند) داراي مقاومت 1000اهم هستند.

 

خطرات الكتريكي

‌ حفاظت الكتريكي در بيمارستان ها بسيار مهم است چرا كه ممكن است بيمار تحت يك پروسه درماني قرار گيرد كه باعث كاهش مقاومت بدن شود. همچنين ممكن است بيمار بيهوش باشد يا قادر نباشد كه به طور نرمال به جريان الكتريكي پاسخ دهد. به علاوه محلول هاي رساناي الكتريكي، نظير محلول نمك در اطراف بيمار حضور دارد و ممكن است بر روي تجهيزات الكتريكي چكيده يا ريخته شوند.

 

‌ جريان الكتريكي: ‌آسيب هايي كه از جريان هاي الكتريكي ايجاد مي شود بستگي به دامنه جريان الكتريكي ، مسير ورود  جريان وارد بدن و همچنين مدت زمان وارد شدن جريان الكتريكي به بدن دارد. ماهيت جريان الكتريكي شناور درون يك مدار با شناور شدن خون در سيستم گردش خون انسان  شباهت دارد. در اين تشابه  منبع انرژي با قلب نشان داده مي شود و فلوي خون شناور درون شريان ها و سياهرگ ها با جريان الكتريكي شناور در رساناها و ديگر اجزاي مدار الكتريكي شباهت دارد. به كار بردن پتانسيل الكتريكي به يك مدار الكتريكي توليد جريان از طريق مسيرهاي رسانا مي كند. اين مسئله با تغييرات فشار خون شباهت دارد كه به سبب انقباض ماهيچه قلب رخ مي دهد. ‌ براي آن كه جريان الكتريكي در گردش باشد بايد مسير پيوسته اي بين منبع پتانسيل و اجزاء مدار وجود داشته باشد.

جريان نشتي: سيستم ها و اجزاء الكتريكي درون پوشش هاي عايقي قرار گرفته اند، اگر عايق بندي خراب شود جريان مي تواند نشت كند و به سمت زمين روانه شود كه اين مسير ممكن است از طريق بدن بيمار يا اپراتور ايجاد مي شود.

طبقه بندي تجهيزات: ‌چندين روش براي حفاظت اپراتور و بيمار از جريان هاي نشتي و آسيب هاي الكتريكي وجود دارد.

 

كلاس1 : ‌تجهيزات كلاس يك از 3 كابل اصلي تشكيل شده اند كه يكي از آن ها كابل زمين (يا سيم زمين) است. بخش هاي خارجي فلزي تجهيزات كلاس 1 به اين سيم زمين متصل شده اند ، از اين رو اگر در داخل دستگاه خطايي رخ دهد و به بدنه دستگاه برسد، سيم زمين، جريان Fault ‌خطا زمين متصل مي كند. كنترل  كردن  مرتب دستگاه، اطمينان از سالم بودن كانكتورها و اتصال به زمين را ايجاد مي كند.

كلاس2 : ‌اين  تجهيزات با دو مربع تو در تو، با مفهوم دوبل ايزولاسيون نمايش  داده مي‌شود. در اين كلاس نيازي به اتصالات زمين وجود ندارد. تجهيزات كلاس 2 با دوپين اصلي تجهيز مي شوند. خطا الكتريكي كه داخل تجهيزات رخ مي دهد، خيلي ضعيف است كه بتواند خطرساز باشد، چرا كه عايق بندي دوبل از بخش هاي خارجي محافظت مي كند.

كلاس3يا Defibrillator-Proof: ‌برخي از تجهيزات پزشكي درون بيمارستان با نشان ديفيبريلاتور(Defibrillator-Proof) طبقه بندي مي شوند. زماني كه ديفيبريلاتور بر روي بدن بيمار در حال دشارژ شدن است (در حال استفاده است) داراي نشان ديفيبريلاتور است. تجهيزات با اين علامت و نشان در هنگام استفاده نمي توانند به بيمار آسيب برسانند. تجهيزات با نشان ديفيبريلاتور مي توانند در طول ديفيبريلاسيون به مريض متصل باشند. اين تجهيزات با يكي از علامت هاي زير مشخص مي شوند.

 

وسايل محافظتي: ‌بيشتر نواحي مراقبتي بيمارستان ها از وسايل محافظتي پر شده است. اين دستگاه ها به طور مرتب با توجه به استانداردهاي تدوين شده تست مي شوند. سطح حفاظت تعيين شده دستگاه بستگي به نوع تجهيزات متصل به آن و محل قرارگيري آن دارد.

 

سوئيچ هاي محافظتي (Residual Current Devices):

RCD  ‌ها يا سوئيچ هاي محافظتي در بخش هاي درماني براي مشاهده و محافظت منبع اصلي الكتريكي دستگاه به كار مي رود. RCD جريان هاي نشتي تجهيزات را سنس(حس) مي‌كنند. اگر جريان نشتي مهمي در دستگاه رخ دهد، RCD ‌، جريان نشتي را ثبت مي كند و منبع پاور تجهيزات را در مدت 40ميلي ثانيه قطع مي كند. RCD بيمارستاني بسيار حساس تر از RCDاي است كه در منازل استفاده مي شود. RCD بيمارستاني جريان نشتي به اندازه 10ميلي آمپر را،حس مي كنند. خروجي منبع الكتريكي متصل به RCD داراي لامپي است. هنگامي كه جريان نشتي افزايش يابد، اين لامپ روشن مي‌شود.

 

تابلو های ترانس ایزوله بیمارستان:

از سال 1971 طبق استانداردهایVDE,IEC کاربرد سیستم جدیدی به نام سیستم ایزولاسیون الکتریکی در بیمارستانها آزمایشگاهها و مراکز درمانی توصیه گردید. این سیستم بطور کامل از وارد آمدن شوک الکتریکی جلو گیری می کندو هم اکنون جزء تجهیزات ضروری بیمارستانها و آزمایشگاهها قرار دارد.

 

 

 

آخرین به روز رسانی در پنجشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۱ ساعت ۱۴:۵۹

ميهمان

 49 مهمان حاضر

ورود



آموزه هاي مديريتي

تماس باما

hospital@hospitalmangment.ir