English French German Italian Portuguese Russian Spanish

دستورالعمل خونگيري و تزريق خون

شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۰ ساعت ۱۱:۳۰ بهنام انصاري
چاپ PDF

دستورالعمل تزريق خون

-تاييد هويت بيمار :
• چنانچه بيمار هوشيار است قبل از نمونه گيري از خود فرد، نام، نام*خانوادگي، و تاريخ تولد را پرسيده و مشخصات بيمار را با پرونده و اطلاعات فرم درخواست خون مقايسه نمائيد.

 


• در صورت وجود مچ بند ، مطابقت مچ بند، با اطلاعات پرونده و فرم درخواست تكميل شده خون انجام گیرد.
• چنانچه بيمار غير هوشيار است(يا موارد اورژانس) بايد طبق دستورالعملهاي داخلي درهربيمارستان شناسايي اين بيماران تعريف شده باشد.
(به عنوان مثال مي توان از يك نام مستعار و شماره پرونده بيمار جهت شناسايي استفاده نمود.)

2- تهيه نمونه خون قبل از تزريق خون

• در زمان خونگيري چنانچه بيمار در حال دريافت مايعات تزريقي از يك دست است، به منظور اجتناب از تركيب نمونه با مايعات تزريقي بهتر است از بازوي ديگر بيمار استفاده كرد و يا درصورت لزوم از پائين*تر از محل تزريق، نمونه را تهيه نمود. در صورتي كه مجبور هستيد از محل تزريق یا نمونه را از رگي كه سرم در حال تزريق است تهیه کنید 5 تا 10 ميلي*ليتر خون دريافتي اوليه را دور ريخته و نمونه جديد را جهت انجام آزمايش جمع*آوري كنيد
• نمونه خون هموليز حتي الامكان بايد با نمونه صحيح جايگزين شود.
• نمونه قبل از تزریق نباید بیش از سه روز قبل از تزریق جمع آوری شوند مگر مشخص باشد بیمار حامله نبوده و یا درخلال 3 ماه قبل تزریق خون نداشته است.
• اگربيماردر 10روز گذشته تزريق خون داشته است نمونه قبل از تزریق نباید بیش از يك روز قبل از تزریق جمع آوری شود.
• لازم به ذكر است براي غربالگري آنتي بادي و كراس مچ و تعيين گروه خون و Rh، مي توان از نمونه هاي لخته و يالوله اي كه داراي EDTA است، استفاده شود
• (از برچسب زدن قبلي لوله هاي چند بيمار (به عنوان مثال در ايستگاه پرستاري)و سپس اقدام به نمونه گيري از بيماران شديدا پرهيز گردد.)

 


3- مواردي كه بايد حتما روي برچسب قيد گردند :
• نام، نام خانوادگي بيمار
• تاريخ تولد
• شماره پرونده
 ساير موارد :
• تاريخ وساعت خونگيري
• نام يا نام مخفف فردي كه نمونه*گيري كرده است.
• دو مورد آخر را مي توان يا روي برگه در خواست آزمايش يا روي برچسب لوله يادرسيستم كامپيوتري قيد گردند


دستورالعمل مراقبت قبل از تزريق خون


الف : بررسي نماييد قبل از هر تزريق موارد زير مهيا بوده و سپس اقدام به تحويل گرفتن خون و فرآورده از بانك خون نماييد:
1. انتخاب محل مناسب تزريق در بيمار-آماده بودن بيمارو پرستار جهت تزريق
2. ست تزريق خون
3. سر سوزن با سايز مناسب (در بالغين G 22-14) ومعمولا سايز G 20 -18 استفاده
مي شود. دربچه ها(G24-22)

4. موجود بودن داروهايي از قبيل آنتي هيستامين-اپي نفرين
5. محلول سديم كلرايد تزريقي
6. كپسول اكسيژن
7. دستگاه ساكشن
8. بررسي شود آيا طبق تجويز پزشك معالج بيمار قبل از تزريق نياز به دريافت دارودارد يا خير
 نکته : حداكثر فاصله زماني بين تحويل گرفتن كيسه خون كامل وگلبول قرمز از بانك خون تا تزريق 30دقيقه مي باشد.

ب- تحويل گرفتن خون و فرآورده توسط بخش
1. نحوه ارزيابي خون و فرآورده خون
اگركيسه خون يا فرآورده داراي هر يك از شرايط زير باشد بايد به بانك خون عودت داده شود.
 هر گونه نشت از كيسه
 رنگ غير طبيعي(بنفش –ارغواني ... )
 هموليز
 وجود لخته
 گذشتن از تاريخ انقضاء فرآورده
 وجود كدورت
 وجود گاز در كيسه (كيسه باد كرده)
 برچسب ناسالم
• در صورت وجود هر كدام از موارد بالا پرستار بايد از تحويل گرفتن خون و فرآورده* خودداري كند و با تكميل قسمت مربوطه در فرم مشخصات خون ارسالي براي بيمار كيسه را عودت دهد.
2. نوع فرآورده درخواستي
3. گروه خون و Rh بيمار و كيسه خون
4. شماره ويژه واحد اهدايي قيد شده برروي كيسه خون با شماره اهدا قيد شده در فرم تحويل خون

ج- تاييد هويت بيمار:


 قبل از تزريق از خود فرد، نام، نام*خانوادگي، و تاريخ تولد را پرسيده و مشخصات بيمار را با پرونده و فرم درخواست تكميل شده خون مقايسه نمائيد.
 در صورت وجود مچ بند ، مطابقت مچ بند، با اطلاعات فرم درخواست خون وفرم مشخصات كيسه خون وفرآورده ارسالي از بانك خون

نكات ويژه اي كه قبل از تزريق بايد رعايت شوند

1. هيچ نوع دارو نبايد به كيسه فرآورده خون و يا ست تزريق خون اضافه گردد، چه قبل از تزريق و چه در زمان دريافت خون. محلول رينگر نيزبه دليل داشتن كلسيم كه مي تواند با سيترات موجود در كيسه خون ايجاد لخته كند نبايد داده شود. محلول*هاي دكستروز نيز باعث ليز گلبول*هاي قرمز مي*شوند. چنانچه هركلوئيد يا كريستالوئيدي براي بيمار لازم باشد بايد ازيك رگ (IV Line) جداگانه تزريق گردد (نرمال سالين تنها محلولي است كه همراه با فرآورده خوني مي*توان تجويز كرد).

2. تمام فرآورده*هاي خون بايد توسط يك ست تزريق خون كه شامل فيلترها260-170 ميكروني استاندارد است تزريق **شود و تنها يك ست تزريق خون به هر كيسه وصل گردد. پلاكت*ها بايد توسط ست مخصوص فرآورده*هاي پلاكتي تزريق شوند و در ابتدا لازم است ست با نرمال سالين شستشو شود. از فيلترهاي ميكروست هم مي*توان براي فيلتر كردن حجم*هاي كم*كنسانتره*هاي پلاكتي، كرايو، انعقادي و ليوفيليزه استفاده كرد. از فيلترهاي كاهنده لكوسيت، جهت جلوگيري از واكنش*هاي تب**زا و آلوايميونيزه*شدن عليه HLA استفاده مي*شود.



1. دستور پزشك را به دقت كنترل كنيد.
2. قبل از آغاز تزريق خون علائم حياتي بيمار را كنترل كنيد.
3. در مورد هر گونه واكنش قبلي نسبت به تزريق خون از بيمار سؤال كنيد.
4. فرم رضايتنامه تزريق خون توسط بيمار يا همراه امضاء شود.
5. برگ درخواست خون را با برچسب كيسه خون مطابقت داده و نام بيمار ، شماره كيسه خون ، نوع گروه خوني و ارهاش و تاريخ انقضاي خون را كنترل نماييد . كنترل مواردمذكور توسط مسئول آزمايشگاه ، پرستار مسئول بيمار و يك نفر پرستار ديگر صورت گرفته و لازم است فرم مخصوص تزريق خون توسط هر دو پرستار امضاء شود.
6. خون را از نظر وجود لخته مشاهده كنيد ، در صورت وجود لخته ، خون را به بانك خون بازگردانيد.
7. خون بايد در يخچال در دماي كنترل شده 4 درجه سانتي گراد نگهداري شده و حداكثر مدت مجاز نگهداري خون در دماي اتاق قبل از تزريق نيم ساعت مي باشد. همچنين حداكثر ظرف مدت 2 ساعت بايد تزريق انجام شود.
8. در صورت نياز به گرم كردن خون از گرمكن مخصوص استفاده شود ، روشهايي چون استفاده از فن كوئل ، نگهداري در دست و … جايز نيست.
9. دستهاي خود را بشوئيد و از دستكش يكبار مصرف استفاده كنيد.
10.وسايل لازم را بر بالين بيمار ببريد)ست خون فيلتردار ، فرآورده هاي خوني ، رابط Y شكل ، سرم نرمال سالين تزريقي9 /0% و سرسوزن با آنژيوكت 18 يا بالاتر و ......)
8. توضيحات لازم را در مورد پروسيجر به بيمار بدهيد.
12.علائم واكنش آلرژيك به خون (خارش ، كهير ، گرگرفتگي ، تنگي نفس ، تهوع ، تب و … ) را به بيمار آموزش دهيد ، تا در صورت بروز شما را مطلع كند.
13.تنها مايع وريدي مجاز جهت تزريق در حين ترانسفوزيون خون ، نرمال سالين 9/0% مي باشد.
14.در صورت تزريق نرمال سالين همراه با خون بطور همزمان از يك وريد از رابط Y شكل استفاده كنيد.
15.ست خون را هواگيري نموده به راه وريدي وصل كنيد ، فيلتر محفظه قطره زن داخل خون قرار گيرد.
16.قطرات را تنظيم كنيد . 15دقيقه اول قطرات آهسته و 10 الي 15 قطره در دقيقه بوده در طول اين مدت بيمار را كاملاً تحت نظر داشته باشيد ، معمولاً اولين علائم حساسيت در اين زمان اتفاق مي افتد . در صورت بروز هرگونه واكنش ، جريان خون سريعا قطع شده و نرمال سالين تزريق شود.
17.در صورت عدم واكنش نسبت به خون ، سرعت تزريق را بتدريج افزايش دهيد.
18.وضعيت بيمار را در طول ترانسفوزيون به دفعات كنترل نماييد.
19. بعد از اتمام پروسيجر ، برچسب شماره كيسه خون را به برگه ثبت گزارشات پرستاري الصاق نمائيد.
20. بعد از اتمام خون ، مقداري سرم نرمال سالين9/0% تزريق و علائم حياتي را كنترل نمائيد.
21. اطلاعات خود را در پرونده بيمار ثبت كنيد (زمان شروع و اتمام ، مقدار و نوع فرآورده ، علائم حياتي بيمار ، ميزان سرم تزريقي و نكات مورد ارزشيابي از قبيل تغييرات علائم حياتي ، وضعيت سلامت بيمار ، وجود واكنش هاي حساسيتي و مداخلات پزشكي و پرستاري در اين خصوص)

تكرار مهمترين وظایف پرستاری
1- تاييد هویت بیمار:
الف- قبل از تهيه نمونه خون جهت انجام آزمايشات قبل از تزريق و کارت شناسایی
ب- قبل از تزريق خون وفرآورده
2- بررسيهاي موردنظر در خصوص فرآورده تحويل گرفته شده از بانك خون بیمارستان
3- بررسی دقیق مشخصات روی برچسب کیسه خون
4- نگهداری صحیح خون و فرآورده ها تا زمان تزريق
5- گرم کردن خون در صورت دستور پزشك
کنترل دقیق و شناسایی بیمار قبل از شروع تزریق خون و تطبیق آن با مشخصات ثبت شده بر روی کیسه خون و فرم های درخواست خون
6- تزریق صحیح خون
7-آشنایی با عوارض واقدامات لازم در هنگام بروز عوارض ناشی از تزریق خون

آخرین به روز رسانی در شنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۰ ساعت ۱۱:۵۴