English French German Italian Portuguese Russian Spanish

برآورد میزان تاثیر مخاطرات اخلاقی بر بهره مندی از خدمات درمانی تحت پوشش بیمه های مکمل سلامت

چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۴ ساعت ۱۷:۳۱ محسن پاكدامن(دانشجوي دكتراي اقتصاد بهداشت)
چاپ PDF

 

مقدمه

بدون تردید سلامتی حق تمام مردم است و این امر به عنوان واقعیتی انکار ناپذیر مورد پذیرش همگان به ویژه سیاست­گذاران بخش سلامت قرارگرفته است(1). اغلب مردم بر اين باورند که سلامتي يکي ازاجزاي اساسي کيفيت زندگي مي­باشد و به همين دليل براي حفظ اين مهم نقش خدمات بهداشتي درماني بسيار حائز اهميت است. مشکلي که غالباً سيستم­هاي بهداشتي درماني با آن مواجهند اين است که اين خدمات چگونه بايد تأمين مالي شوند؟، چه کساني بايد به آنها دسترسي داشته باشند؟ و با چه هزينه­اي از اين خدمات بهره­مند شوند؟

نظام­هاي مختلف درماني پاسخ­هاي مختلفي به اين سؤالات مي­دهند اما آنچه همواره بايد مورد توجه قرار گيرد رعايت اصل اساسي عدالت در تمامي مراحل برخورداري از خدمات بهداشتي و درماني مي باشد(2). اهميت حق برخورداري از مراقبت هاي بهداشتي و درماني در ايجاد سلامت فیزیکی و روانی براي انجام فعاليتهاي اجتماعي است، بنابراين دسترسي به خدمات بهداشتي و درماني پيش زمينه ي ايجاد عدالت در جامعه است.در واقع حق برخورداري از مراقبتهاي بهداشتي و درماني باعث ايجاد فرصت هاي برابر در جامعه مي شود (3). مهمترين عامل از نقطه نظر صاحب­نظران، بالا بودن هزينه­ي استفاده­ از خدمات و عدم توانايي بيماران در پرداخت اين هزينه­هاست. با توجه به موارد مذکور مي توان گفت که استفاده از برنامه­هاي بيمه اي به منظور حمايت مالي از خانواده­ها در برابر هزينه­هاي خدمات سلامت يک گزينه­ي منطقي و مناسب مي­باشد. در واقع  افراد و خانوارها به منظور پرهيز از مواجه با مخاطرات مالي به عضويت طرح­هاي بيمه­اي درمي­آيند(4).

 

یک ویژگی خاص صنعت مراقبت سلامت همبستگی درونی تقاضا برای مراقبت درمانی و بیمه است .امروز صنعت بیمه ازعوامل مهم توسعه کشورها به حساب می­آید و توسعه بیمه نیز شاخصی برای توسعه کشورها تلقی می­شود. بیمه در کنار سایر بخش­های اقتصادی، نقش برجسته­ای دارد و با پوشش خسارت های احتمالی ناشی از فعالیت­های مختلف اقتصادی، انگیزه سرمایه­گذاری را افزایش می­دهد و افزایش سرمایه­گذاری نیز نقش زیادی در رشد وتوسعه کشور دارد. از طرفی بیمه نوعی صنعت تلقی شده و بر درآمد ملی تاثیر می­گذارد (5). در اقتصاد ایران نقش بیمه بسیار با اهمیت بوده و اثربخشی آن در بین صنایع دیگر، از متوسط سایر بخش­ها بیش­تر است (6). بیمه از نظر کارآیی نیز باید بسیار مورد توجه قرار بگیرد. مفهوم کارایی دربازار بیمه آن است که اطلاعات به درستی بین بیمه­گذار و بیمه­گر مبادله شود. وعدم وجود اطلاعات کامل منجر به بحث اطلاعات نامتقارن می­شود. اطلاعات نامتقارن[2] به معنای توزیع متفاوت اطلاعات مرتبط بین دو طرف مبادله است که منجر به مخاطره اخلاقی و انتخاب معکوس در بیمه می­شود (7).

در یک فعالیت اقتصادی، مخاطره اخلاقی در بیمه ها به رفتار پنهان بیمه شده در عدم مراقبت کافی در مقابل خطر و یا مصرف بیشتر از خدمات جبرانی فراهم شده توسط بیمه­گر نسبت به زمان قبل از داشتن بیمه اطلاق می­گردد. بیمه­ها یکی از اصلی­ترین زمینه­های وقوع مخاطره اخلاقی هستند. بسیاری از مطالعات و تحقیقات صورت پذیرفته در مورد مخاطره اخلاقی به بررسی جوانب مختلف و مسایل عملی حضور این پدیده دربیمه­ها اختصاص یافته است. شرکت­های بیمه­ای نیز اقدامات متعددی را جهت جلوگیری از ارتکاب مخاطره اخلاقی توسط بیمه شدگان انجام می­دهند(8). یکی از با اهمیت­ترین آنها جلوگیری از خرید بیمه تکمیلی توسط بیمه­شدگان از شرکت­های بیمه­ای دیگر است، از آنجا که اغلب بیمه شدگان سهمی از ریسک را که شرکت بیمه گذار جهت کاستن از مخاطره اخلاقی بر عهده آنها گذارده است بیشتر از حد مطلوب میپندارند تمایل دارند تا با خرید بیمه های تکمیلی این ریسک را  کمتر کنند. این رفتار موجب می­شود تا سیاست بیمه­ای بهینه ای که بیمه گذار وضع کرده بود مخدوش شود. خرید بیمه تکمیلی باعث افزایش مخاطره اخلاقی از میزان پیش بینی شده در سطح بهینه خواهد شد و این موجب متضرر شدن این شرکت ها و در نهایت افزایش حق بیمه خواهد گردید (9).

مخاطره اخلاقی بیمه شده در یکی از دو رفتار زیر متجلی می­گردد:

الف- مصرف کمتر بیمه شده از خدمات پیشگیرانه نسبت به مقدار بهینه

ب- مصرف بیشتر بیمه شده از خدمات جبرانی نسبت به مقدار بهینه

در حوزه مراقبت های درمانی بیمار با انتخاب­های زیر روبرو است:

الف:به چه میزان از مراقبت های بهداشتی وعوامل پیشگیری کننده از بیماری استفاده کند؟

ب- آیا به درمان بیماری خود اقدام کند یا نه؟

ج- در میان پزشکان مختلف کدام یک را انتخاب کند ؟

د- در صورت امکان جایگزینی درمان بستری ودرمان سرپایی کدام یک از این دو نوع شیوه درمانی را انتخاب کند؟

ه- در صورت لزوم به انجام عملیات بستری آیا به بیمارستان دانشگاهی رجوع کند و یا سایر بیمارستان ها را انتخاب کند ؟

و- به چه میزان از انواع مختلف خدمات درمانی مصرف کند؟

در همه موارد شش گانه مذکور بیمار بر اساس حداکثر کردن تابع مطلوبیت و با توجه به محدودیت قیمت و درآمد به انتخاب و تصمیم­گیری می­پردازد. هر تغییر در میزان مصرف فرد از خدمات درمانی که به علت تأثیر بیمه بر قیمت خدمات درمانی و یا هزینه های فرصت بیمار رخ دهد مخاطره اخلاقی نامیده می­شود (10).

از دهه 1960 که مطالعات و تحقیقات درباره مفهوم  و کاربردهای پدیده مخاطره اخلاقی در حوزه های مختلف آغاز شد تاکنون، بیمه­ها اصلی­ترین زمینه درباره این پدیده بوده­اند. علت اهمیت پژوهش در این زمینه آنست که از یک سو نقش و گستره حضور بیمه­ها در دنیای جدید روز به روز در حال افزایش است و از سوی دیگر، وقوع این پدیده منجر به ایجاد خسارت و ناکارآمدی­های قابل توجهی در این بازار می شود.(11) تاکنون سه برداشت متفاوت که از مسأله مخاطرات اخلاقی در بیمه ها وجود دارد(12). برداشت اول، که در سالهای اولیه طرح این مساله در بیمه­ها مورد تأکید قرار گرفت، بر جنبه­های فرهنگی و اخلاقی این مسئله اصرار داشت و چندان به راه­حل­های اقتصادی جهت کاهش ناکارآمدی ناشی از آن اهتمام نمی­ورزید. برداشت دوم، غیر اخلاقی بودن رفتارهای پنهان بیمه شده را نفی می­کرد و علاقه­ای به یافتن راه­حل­های فرهنگی و غیر اقتصادی برای حل این مسائل در بیمه­ها نداشت. از نظر این گروه، رفتار پنهان بیمه­شدگان در مقابل بیمه­گر، ماهیتی متفاوت با رفتارهای پنهان افراد در سایر زمینه­ها دارد و این تشابه لفظی نباید منجر شود تا رفتار بیمه­شدگان نیز به عنوان خطر "اخلاقی " محسوب شوند. براساس این برداشت، انگیزه­های عقلائی و اقتصادی منجر به انجام چنین رفتارهایی از سوی بیمه­شدگان می­شود و لازم است جهت رفع ناکارآمدی ناشی از آن، انگیزه­های مناسب اقتصادی استفاده کرد. برداشت سوم، اگر چه تا حد زیادی به دیدگاه دوم در مورد این مسائل نزدیک­تر است ولی از بکارگیری راه­حل­های فرهنگی و اعتماد سازی بین بیمه­گر و بیمه شونده نیز غفلت نمی­کند. از نظر این عده، انگیزه­های اقتصادی به تنهایی نمی توانند منجر به حل این مشکل به نحو کارآمد شوند و باید از ابزارهای دیگر همانند تلاش­های فرهنگی و افزایش اعتماد نیز بهره جست. این تحقیق اگر چه دیدگاه سوم را جهت حل این معضل در بیمه­ها می­پذیرد، اما در این پژوهش تنها با رویکردی اقتصادی، به این پدیده نگاه می­کند و تلاش دارد تا پیشنهادهایی مبتنی بر انگیزه­های اقتصادی ارائه نماید (12).

روش اجرا:

با توجه به اينکه هدف اصلي پژوهش حاضر تحليل ارتباط بين مخاطرات اخلاقی و بهره­مندی از خدمات درمانی با استفاده از مدل اقتصادسنجي توبیت5[3]مي باشد(13). لذا از نوع تحليلي مي باشد. از طرف ديگر چون اطلاعات لازم براي اين پژوهش در يک برهه­ي زماني 3 ماهه (آذر 1389 تا اسفند 1389) جمع آوری شده است، بنابراین اين مطالعه مقطعي مي­باشد. جامعه­ي پژوهش در اين مطالعه، تمامي خانوارهای ساکن درشهر تهران که شامل پنج منطقه (شمال،جنوب،مرکز،شرق،غرب) می­باشد.

ابزار جمع آوري داده­ها پرسشنامه­اي حاوي 14 سوال است که 6 سوال مربوط به متغیرهای دموگرافیک و 2 سوال مربوط به قدرت توانایی افراد در پرداخت به بیمه،  1سوال مربوط به وضعیت سلامتی فرد و 5 سوال مربوط به بهره­مندی از خدمات درمانی است. جهت سنجش پایایی پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده و پرسشنامه در 5 منطقه شمال، جنوب، مرکز، شرق، غرب تهران توزیع شد. پس از جمع­آوري اطلاعات با استفاده از نرم افزار E views در قالب مدل Tobit 5 به تجزیه و تحلیل آن پرداخته شد. به منظور محاسبه ی میزان مخاطرات اخلاقی اتفاق افتاده، ابتدا تابع تقاضای بیمه مکمل را با مدل رگرسیون لاجستیک تخمین­زده(13)، سپس به تخمین تابع تقاضای خدمات به تفکیک انواع آنها با مدل رگرسیون count data پرداخته شد(14). پیش از انجام این تخمین، با توجه به تابع تقاضای بیمه­ی مکمل مذکور، به پیش بینی احتمال بیمه­شدن برای افراد بیمه شده و نشده و همچنین احتمال بیمه نشدن برای افراد بیمه شده و نشده پرداخته شد. با استفاده از این پیش بینی به تخمین تابع تقاضای انواع خدمات درمانی موجود پرداخته شد. در گام بعدی میزان متوسط مصرف انواع خدمات درمانی را برای بیمه شدگان و بیمه نشدگان محاسبه گردید، در نهایت با تفاضل میزان متوسط مصرف انواع خدمات درمانی برای دو گروه مذکور، میزان مخاطرات اخلاقی به دست آمد.

مدل توبیت:

 

 

نحوه استفاده مدل توبیت از گروه مشاهدات صفر درچگونگی شکل گیری تابع درست نمایی در برآورد پارامترهای این مدل نهفته میباشد.که در این جا بدان اشاره میشود.درمدل توبیت همچون سایر مدل های رگرسیونی متغیر وابستهYi یک متغیر تصادفی است که دارای توزیع احتمال میباشد.ودر نتیجه امکان محاسبه احتمال وقوع مشاهده وجود دارد.برای مشاهدات صفر احتمال وقوع هر مشاهده به شکل زیر تعریف میشود:p(yi=0)=p(ui<β'xi)=1-F(β'xi) که درآن حرفpبیان کننده توزیع احتمال وF(0)تابع چگالی جمله خطای ارزیابی شده در مقادیرB'xi میباشد.براساس قانون توزیع احتمال حاصل جمع احتمال وقوع برای کل مشاهدات برابر یک میباشد.لذا احتمال وقوع هر مشاهده ازyi های بزرگتر از صفراز این رابطه بدست می آید: p(yi>0)=1-p(yi=0)=F(B'xi) .بر اساس تعریف تابع توزیع احتمال برای متغیر تصادفی بریده شده ازاین رابطه بدست می اید.yi>0)|0).f(yi< p(yi=(f(ui=(xi"β-F(yi از آنجا که متغیر تصادفی ui در مدل   برای مقادیرyi بزرگتر از صفریک متغیر تصادفی بریده شده به حساب می آید. وازانجا که تابع توزیع yi همان تابع توزیع ui میباشد لذا این رابطه تابع توزیع احتمال برای مشاهدات بزرگتر از صفر به حساب می آید.مدل توبیت با ملحوظ نمودن هر دو گروه از مشاهدات ،مشکل ناشی از انتخاب نادرست نمونه را برطرف می نماید.لیکن در مدل توبیت خطای احتمالی نوع دوم همچنان به قدرت خود باقی می ماند زیرا که تمایزی بین دو گروه از متغیر ها که در ابتدا به آن اشاره شد قایل نمیشود.هکمن یک روش دو مرحله ای برای تخمین مدل توبیت وبه منظور رفع مشکل دوم(دروزایی ) پیشنهاد نموده است .روش دو مرحله ای هکمن بر این فرض استوار است که یک مجموعه از متغیر ها میتوانند بر تصمیم تولید کننده برای شرکت در فعالیت مورد نظر تأثیر بگذارند و مجموعه دیگری از متغیرها میزان انجام فعالیت را پس از اتخاذ تصمیم اولیه تحت تأثیر قرار دهند.بنابراین دو مجموعه مختلف از متغیرها میتوانند در مدل توبیت وارد شوند که البته این متغیرها لزوما مانع الجمع نیستند.در روش هکمن برای تعیین عوامل موثردر هریک از دو مجموعه متغیرهای فوق الذکر،مدل توبیت به دو مدل پروبیت ومدل رگرسیونی خطی شکسته میشود.عواملی که میتوانند بر تصمیم تولید کنندگان به شرکت در فعالیت مورد نظرتأثیر می گذارند به صورت متغیر های مستقل در مدل پروبیت وارد میشوند .مدل دوم با اضافه شدن متغیر جدیدی به نام عکس نسبت میل،که با استفاده از پارامترهای براورد شده مدل اول ساخته میشود ،به مجموعه متغیرهای مستقل ان به مرحله اول مرتبط میگردد.متغیر وابسته در مدل پروبیت شامل یک متغیر دوجمله ای با مقادیر یک وصفر میباشد.یعنی متغیر وابسته برداری از صفر ویک است که درآن عدد یک به منزله تصمیم به انجام فعالیت وصفر به مفهوم تصمیم به عدم انجام آن میباشد.این متغیر از روی متغیر وابسته در مدل توبیت ساخته میشود.برای این منظور برای yiهایی که مقدار آنها بزرگتر از صفر است عدد یک گذاشته میشود.وبرای yiهایی که مقدار آنها صفر است همان صفر باقی می ماند.بدین ترتیب متغیر مستقل مدل پروبیت برای تمام مشاهدات ساخته میشود(14).

 

برای تخمین اثر مخاطره اخلاقی ما ابتدا میانگین بهره مندی از خدمات درمانی را برای افراد بیمه شده وبیمه نشده تخمین میزنیم.وبا قرار دادن مقدار عددی متغیرهای توضیحی هر مشاهده در داخل مدل های تقاضای تخمین زده شده به صورت زیر:

 

با بدست آوردن تفاوت بین تخمین های میانگین بهره مندی اثر مخاطره اخلاقی را تخمین میزنیم(15).

 

 

 

 

 

 

 

 

نتایج:

کل شرکت کنندگان در پژوهش حاضر 2234 نفر بودند که 53 درصد از افراد مرد بودند .37 درصد از افراد دارای شغل خصوصی و3/12درصد شغل دولتی دارند و7/50درصد افراد مورد پژوهش شغل نداشتند.3 درصد از افراد مورد پزوهش بیسواد بودند.30درصد تحصیلات ابتدایی ومتوسطه،47 درصد تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم و20درصد تحصیلات لیسانس وبالاتر داشتند.6/37درصد از افراد درآمد 600-400هزار تومان در ماه داشتند که بیشترین فراوانی را دارا بودند.از افراد مورد پژوهش 5/90درصد سالم و5/9درصد بیمار بودند.وهمچنین 2/61 درصد متأهل بودند که بیشترین فراوانی را داشتند.از افراد مورد پژوهش 5/82درصد بیمه مکمل داشتند و 5/17 درصد بیمه مکمل نداشتند.

نتایج تقاضای خدمات درمانی به تفکیک خدمات برای بیمه شدگان:

با توجه به مقادیر محاسباتی برای هر کدام از رگرسیونهای فوق، می توان این گونه اظهار نظر نمود که ضرایب متغیرهای وضعیت اشتغال( شغل دولتی)،وضعیت تأهل(مجرد) برای رگرسیون خدمات پزشک عمومی معنادار، و ضرایب متغیرهای سطح تحصیلات،وضعیت تأهل(مطلقه وبیوه)،وضعیت سلامت(بیمار)،وضعیت اشتغال(شغل دولتی) برای رگرسیون خدمات پزشک متخصص معنادار ، و ضرایب متغیرهای جنسیت،سطح تحصیلات،سطح درآمد،وضعیت سلامت(بیمار)،وضعیت اشتغال(شغل دولتی)،وضعیت تأهل(مجرد) برای رگرسیون خدمات اقامت در بیمارستان معنادار،و ضریب متغیر وضعیت اشتغال (شغل دولتی)برای رگرسیون اعمال جراحی معنا دار میباشد.

نتایج تقاضای خدمات درمانی به تفکیک خدمات برای بیمه نشدگان:

از جداول فوق و نتایج حاصله می توان ملاحظه نمود که ضرایب متغیرهای جنسیت(زن)،وضعیت سلامت(بیمار)،وضعیت تأهل(مجرد)، برای رگرسیون خدمات پزشک عمومی معنادار، ضرایب متغیرهای جنسیت(زن)،سطح تحصیلات(لیسانس وبالاتر)،وضعیت سلامت(بیمار)،سطح درآمد برای رگرسیون خدمات پزشک متخصص معنادار، وضرایب متغیرهای سطح تحصیلات(لیسانس وبالاتر)،سطح درآمد ،وضعیت سلامت(بیمار)،وضعیت اشتغال(شغل دولتی) برای رگرسیون اعمال جراحی معنادار،و ضرایب متغیرهای سطح تحصیلات(بیسواد)،سطح درآمد،وضعیت سلامت(بیمار)،وضعیت اشتغال،وضعیت تأهل(مجرد) برای رگرسیون خدمات اقامت در بیمارستان معنادار، وضرایب متغیرهای سطح تحصیلات(لیسانس وبالاتر)،سطح درآمد(400000-600000تومان)،وضعیت اشتغال(شغل دولتی) برای رگرسیون خدمات پزشک در منزل معنادار میباشد.

بحث ونتیجه گیری:


خانم های بیمه شده نسبت به مردان بیمه شده بیشتر به پزشک عمومی مراجعه میکنند. افراد بیمه شده ای که شغل دولتی وخصوصی دارند نسبت به افراد بیمه شده ای که شغل ندارند بیشتر به پزشک عمومی مراجعه میکنند و احتمالا به دلیل درآمد بالای این افراد است. افراد بیمه شده ای که مجرد ومطلقه وبیوه هستند نسبت به افراد بیمه شده ای که متأهل هستند کمتر به پزشک عمومی مراجعه میکنند.وافراد متأهل بیشتر به پزشک عمومی مراجعه میکنند. افراد بیمه شده ای که بیسواد هستند وتحصیلات لیسانس وبالاتر دارند نسبت به افرادبیمه شده ای که سطح تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند بیشتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند.و افرادی که سطح تحصیلات ابتدایی ومتوسطه دارند نسبت به افرادی که تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند کمتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند میتوان نتیجه گرفت که افراد بیمه شده ای که سطح تحصیلات بالاتر دارند بیشتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند . افرادبیمه شده ای که بیمار هستند یا وضعیت سلامتی خوبی ندارند نسبت به افرادی که سالم هستندکمتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند.افراد بیمه شده ای که شغل دولتی وخصوصی دارند نسبت به افراد بیمه شده ای که شغل ندارند بیشتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند. وافراد بیمه شده ای که مطلقه وبیوه هستند نسبت به افراد متأهل کمتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند. افراد بیمه شده ای که شغل دولتی وخصوصی دارند نسبت به افراد بیمه شده ای که شغل ندارند بیشتر تمایل به تقاضای عمل جراحی دارند و احتمالا به دلیل درآمد بالای این افراد است. خانم های بیمه شده نسبت به مردان بیمه شده کمتر تمایل به اقامت در بیمارستان دارند.افراد بیمه شده ای که بیسواد هستند وتحصیلات لیسانس وبالاتر دارند نسبت به افرادبیمه شده ای که سطح تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند بیشتر تمایل به اقامت طولانی تر در بیمارستان دارند.و افرادی که سطح تحصیلات ابتدایی ومتوسطه دارند نسبت به افرادی که تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند کمتر تمایل به اقامت در بیمارستان دارند. میتوان نتیجه گرفت که افراد بیمه شده ای که سطح تحصیلات بالاتر دارند بیشتر تمایل به اقامت طولانی تر در بیمارستان دارند. . افراد بیمه شده ای  که درآمد پایین تر از200هزار تومان ، درآمد200-400 هزار تومان و 400-600هزار تومان در ماه دارند نسبت به افراد بیمه شده ای که درآمد بالاتر از600هزار تومان درماه دارند کمتر تمایل به اقامت در بیمارستان دارند.میتوان نتیجه گرفت که افرادی که درآمد بالاتر از600هزار تومان درماه دارند بیشتر تمایل به اقامت طولانی در بیمارستان دارد افرادبیمه شده ای که بیمار هستند یا وضعیت سلامتی خوبی ندارند نسبت به افرادی که سالم هستند کمترتمایل به اقامت در بیمارستان دارند.افراد بیمه شده ای که شغل دولتی وخصوصی دارند نسبت به افراد بیمه شده ای که شغل ندارند بیشتر تمایل به اقامت طولانی در بیمارستان دارند. افراد بیمه شده ای که مجرد ،مطلقه وبیوه هستند نسبت به افراد بیمه شده ای که متأهل هستند کمترتمایل به اقامت در بیمارستان دارند.

خانم های بیمه نشده نسبت به مردان بیمه نشده کمتر به پزشک عمومی مراجعه میکنند. .افرادبیمه نشده ای که بیمار هستند یا وضعیت سلامتی خوبی ندارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که سالم هستند کمتر به پزشک عمومی مراجعه میکنند. افراد بیمه نشده ای که مجرد هستند نسبت به افراد بیمه نشده ای که متأهل هستند کمتر به پزشک عمومی مراجعه میکنند. خانم های بیمه نشده نسبت به مردان بیمه نشده کمتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند. .افراد بیمه نشده ای که بیسواد هستند ،تحصیلات ابتدایی ومتوسطه دارند وتحصیلات لیسانس وبالاتر دارند نسبت به افرادبیمه نشده ای که سطح تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند بیشتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند. . افراد بیمه نشده ای  که درآمد پایین تر از200هزار تومان ، 200-400هزار تومان و400-600 هزار تومان در ماه دارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که درآمد بالاتر از600هزار تومان درماه دارند بیشتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند. افرادبیمه نشده ای که بیمار هستند یا وضعیت سلامتی خوبی ندارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که سالم هستندکمتر به پزشک متخصص مراجعه میکنند. افراد بیمه نشده ای که تحصیلات لیسانس وبالاتردارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که سطح تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند بیشتر تمایل به تقاضای اعمال جراحی دارند. افراد بیمه نشده ای  که درآمد پایین تر از200هزار تومان ، 200-400هزار تومان و400-600 هزار تومان در ماه دارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که درآمد بالاتر از600هزار تومان درماه دارند بیشتر تمایل به تقاضای اعمال جراحی دارند. افرادبیمه نشده ای که بیمار هستند یا وضعیت سلامتی خوبی ندارند نسبت به افرادی که سالم هستند کمترتمایل به تقاضای عمل جراحی دارند. افراد بیمه نشده ای که شغل دولتی دارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که شغل ندارند بیشتر تمایل به تقاضای عمل جراحی دارند. افراد بیمه نشده ای که بیسواد هستند وتحصیلات ابتدایی،متوسطه دارند نسبت به افرادبیمه نشده ای که سطح تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند بیشتر تمایل به اقامت طولانی تر در بیمارستان دارند. افراد بیمه نشده ای  که درآمد پایین تر از200هزار تومان ، درآمد200-400 هزار تومان و 400-600هزار تومان در ماه دارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که درآمد بالاتر از600هزار تومان درماه دارند بیشتر تمایل به اقامت در بیمارستان دارند. افرادبیمه نشده ای که بیمار هستند یا وضعیت سلامتی خوبی ندارند نسبت به افرادی که سالم هستند کمترتمایل به اقامت در بیمارستان دارند.افراد بیمه نشده ای که شغل دولتی وخصوصی دارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که شغل ندارند بیشتر تمایل به اقامت طولانی در بیمارستان دارند. افراد بیمه نشده ای که مجرد هستند نسبت به افراد بیمه نشده ای که متأهل هستند بیشترتمایل به اقامت در بیمارستان دارند. وافرادبیمه نشده با سطح تحصیلات لیسانس وبالاتر نسبت به افراد بیمه نشده ای که سطح تحصیلات دیپلم وفوق دیپلم دارند بیشتر تمایل به تقاضای خدمات پزشک در منزل دارند. افرادی که درآمد400-600 هزار تومان دارند نسبت به افرادی که درامد بالاتر از600هزار تومان دارند بیشتر تمایل به تقاضای خدمات پزشک در منزل دارند. . افراد بیمه نشده ای که شغل دولتی دارند نسبت به افراد بیمه نشده ای که شغل ندارند بیشترتمایل به تقاضای خدمات پزشک در منزل دارند.

مخاطره اخلاقی در مراجعه افراد به پزشک عمومی وجود دارد به طوری که افراد بیمه شده میزان متوسط مراجعه بیشتری نسبت به افراد بیمه نشده داشته اند.افراد به دلیل اینکه بیمه مکمل هستند بیشتر از خدمات پزشک عمومی استفاده کرده و احتمالا مراجعه به پزشک عمومی متناسب با نیاز آنها نبوده است وباعث مخاطره اخلاقی شده اند. مخاطره اخلاقی در مراجعه افراد به پزشک متخصص وجود دارد به طوری که افراد بیمه شده میزان متوسط مراجعه بیشتری نسبت به افراد بیمه نشده داشته اند.افراد به دلیل اینکه بیمه مکمل هستند بیشتر از خدمات پزشک متخصص استفاده کرده و احتمالا مراجعه به پزشک متخصص متناسب با نیاز آنها نبوده است وباعث مخاطره اخلاقی شده اند. مخاطره اخلاقی در تقاضای تعداد دفعات عمل جراحی توسط افراد وجود ندارد.به طوری که افراد بیمه شده میزان متوسط تقاضای کمتری نسبت به افراد بیمه نشده داشته اند وبه این دلیل است که افراد با اینکه بیمه مکمل هستند متناسب با نیاز خود تقاضای عمل جراحی می کنند و داشتن بیمه مکمل باعث مخاطره اخلاقی در تقاضای افراد برای عمل جراحی نشده است و افراد استفاده بیش از حد از این خدمت درمانی را نکرده اند. . مخاطره اخلاقی در تقاضای  تعداد شبهای اقامت در بیمارستان وجود ندارد به طوری که افراد بیمه شده میزان متوسط اقامت کمتری درشب  نسبت به افراد بیمه نشده داشته اند وبه این دلیل است که افراد با اینکه بیمه مکمل هستند متناسب با نیاز خود در بیمارستان اقامت میکنند وبه دستور پزشک تا زمان تعیین شده بستری میشوندو داشتن بیمه مکمل باعث مخاطره اخلاقی در اقامت افراد در بیمارستان نشده است و افراد استفاده بیش از حد از این خدمت درمانی را نکرده اند. مخاطره اخلاقی در تقاضای خدمات پزشک در منزل وجود ندارد به طوری که افراد بیمه شده میزان متوسط تقاضای کمتری نسبت به افراد بیمه نشده داشته اند وبه این دلیل است که افراد با اینکه بیمه مکمل هستند متناسب با نیاز خود تقاضای خدمات پزشک در منزل می کنند و داشتن بیمه مکمل باعث مخاطره اخلاقی در تقاضای افراد برای خدمات پزشک در منزل نشده است و افراد استفاده بیش از حد از این خدمت درمانی را نکرده اند.در مطالعه مشابهی در آمریکا مخاطره اخلاقی در مراجعه به پزشک عمومی و تقاضای خدمات پزشک در منزل وجود دارد . اما مخاطره اخلاقی در مراجعه افراد به پزشک متخصص وتقاضای اعمال جراحی وتقاضای شبهای اقامت در بیمارستان در آمریکا وجود نداشت(15).

 

منابع ومآخذ:

1) Abel-Smith B.1992.Health Insurance in Developing: Lessons from        Experience.Health Policy and Planning.Vol 7(3):215-226.

2)Alderman H. Gertler P.1997.Family Resources and Gender Differences in Human Capital Investments:The Demand for Children’s Medical Care in Pakistan.In H Alderman and L.Haddad,eds.How Fmailies Make Decisions.Baltimore: Johns Hopkins.

.

3) Nyman J.A.1999. The value of health insurance: the access motive. Journal of Health Economics18, 141-152.

4-کشاورز حداد،غلامرضا (1388)."انتخاب نامساعد و مخاطرات اخلاقی در بازار بیمه درمان ایران"،مجله تحقیقات اقتصادی ،شماره 87،تابستان 88:صفحات 163-139.

5  )Akerlof,George.The market for “lemons”:Quality uncertainty and the market mechanism ,the Quarterly journal of economics .1970:84(3):488-500.

6 )Roddy,p.c.j.wallen amd s.m .Meyers(1986).”cost sharing and use of health services:the united mine workers of america health plan “Medical care 24(9):873-877.

7)Arrow,k.j.uncertainty and the welfare economics of medical care .american economics review .1963:53:941-973.

8) zweifel,p. ,Breyer,f. ,1997.health economics .oxford university press,new york.

9)Bajari,patrick and Hong,Han and khwaja,ahmed .Asemiparametric analysis of adverse selection and moral hazard in health insurance contract.NBER working paper.2006:no.12445

10)Feldstein,Martin s.1971.”hospital cost inflation :astudy of nonprofit price dynamics”american economic review,vol.61,No.5,pp:853-872

11)rosset,R.N,and L.F.Haung.1973.”the effectof health insurance on medical care”journal of political economy,vol.81,No.2,pp:281-305

12)نوریان علی. 1382.سیاستگذاری بهینه بیمه ای در بخش درمان با توجه به مخاطره اخلاقی:آزمودنی برای نقد سیاستهای جاری بیمه ای در ایران.پایان نامه کارشناسی ارشد.موسسه عالی آموزش وپژوهش مدیریت وبرنامه ریزی.

13) گجراتی دامودار.2007.مبانی اقتصاد سنجی.ترجمه ی حمید ابریشمی.تهران:انتشارات ئانشگاه تهران.چاپ چهارم .

14)Greene, William H. (2003) Econometric Analysis; 3rd ed., New Jersey:

Prentice Hall

15)Cagatay koc،B.A،M.S. agust 2000.Moral hazard and adverse selection In The economics of Health care:three essays،theuniversity of texas at Austin.

 

 

خدمات آموزشي وپرو‍‍ژه اي

خدمات آموزشي

ميهمان

 74 مهمان حاضر

ورود



آموزه هاي مديريتي

تماس باما

hospital@hospitalmangment.ir